Biblioteka Narodowa używa na swojej stronie plików cookies. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie. [zamknij]

Odwracać czy nie odwracać?

Dodał: Bartłomiej Włodarczyk,

Surowce | 2 komentarze

J Heffner, 2-Way Traffic

J Heffner, 2-Way Traffic, http://www.flickr.com/photos/civisi/2611679744/ (CC BY-NC 2.0)

W JHP BN funkcjonuje ograniczona liczba określników. Dzięki temu unikamy rozproszenia dokumentów, dotyczących tej samej lub zbliżonej problematyki. Jednak zasada ograniczonej liczby określników, w połączeniu z zasadą mówiącą o tym, że jako określniki geograficzne stosujemy wyłącznie nazwy państw i jednostek większych, wpływa poważnie na praktykę katalogowania. Często przy pomocy jednego hasła nie jesteśmy  w stanie wyrazić tematyki opracowywanego dokumentu. Jako przykład może nam posłużyć książka Artura Czuchryta „Przemysł rolno-spożywczy w województwie lubelskim w latach 1918-1939”. W jednym haśle nie jesteśmy w stanie pokazać jednocześnie miejsca, którego dotyczy opracowanie oraz rodzaju przemysłu. Hasło:

  • Przemysł rolno-spożywczy – Polska – 1918-1939 r.

ukazuje rodzaj przemysłu oraz opisywany okres. W związku z tym, że nie używamy jako określników geograficznych tematów opisujących jednostki mniejsze niż państwo, nie jesteśmy w stanie opisać dokładnie miejsca, którego dotyczy opracowanie. W tym celu musimy stworzyć drugie hasło uzupełniające:

  • Lublin (woj. lubelskie ; okręg) – przemysł – 1918-1939 r.

Przy pomocy dwóch powyższych haseł opracowaliśmy poprawnie książkę. Jednak nie zawsze można stosować hasła w ten sposób. Nie wolno tego robić w przypadku, gdy drugie hasło powtarza dokładnie informacje zawarte w pierwszym. Jako przykład posłuży nam książka Ireneusza Ihnatowicza „Przemysł łódzki w latach 1860-1900”. Poprawne opracowanie wygląda następująco:

  • Łódź (woj. łódzkie) – przemysł – 19 w.

Dodatkowy temat dotyczący przemysłu jest zbędny, ponieważ nie wnosi niczego nowego do opisu:

  • Przemysł – Polska – 19 w.

Jednak powyższe hasło może być przydatne w przypadku, kiedy chcemy zgromadzić wszystkie dokumenty dotyczące przemysłu na terenie Polski w 19 w.

Każda biblioteka powinna podjąć decyzje czy taki punkt dostępu jest przydatny dla obsługiwanych przez nią czytelników. W Bibliotece Narodowej nie będziemy wprowadzać tego typu haseł. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku szkolnictwa. Poprawny opis książki „Szkolnictwo koszalińskie w latach 1945-1968” wygląda następująco:

  • Koszalin (woj. zachodniopomorskie ; okręg) – szkolnictwo i oświata – 1944-1989 r.

Nie musimy dodawać hasła:

  • Szkolnictwo – Polska – 1944-1989 r.

ponieważ powtarza ono informacje zawarte w pierwszym haśle.

Inaczej jest z książką „Szkolnictwo zawodowe Krakowa w latach 1945-1961”.

W opracowaniu należy użyć dwóch haseł:

  • Szkolnictwo zawodowe – Polska – 1944-1989 r.
  • Kraków (woj. małopolskie) – szkolnictwo i oświata – 1944-1989 r.

Obowiązkowo stosujemy drugi temat („odwracamy”) w przypadku:

1)      haseł korporatywnych (rodzaj organizacji, dziedzina, terytorium, na którym działa) np.

Stowarzyszenie Filmowców Polskich : 45 lat SFP / [tekst Konrad J. Zarębski ; oprac. graf. Kinga Nieśmiałek i Łukasz Szczepanowski]. – Warszawa : Stowarzyszenie Filmowców Polskich, 2011.

  • Stowarzyszenie Filmowców Polskich
  • Filmowcy polscy – organizacje – od 1944 r.

2)      haseł dla imprez (rodzaj imprezy, miejsce, gdzie się odbywa) np.

XVIII Bydgoski Festiwal Operowy / [red. Józef Baliński, Ewa Chałat, Alicja Kuklińska ; Opera Nova w Bydgoszczy]. – Bydgoszcz : Opera Nova : Wydawnictwo Pejzaż, 2011.

  • Bydgoski Festiwal Operowy (18 ; 2011)
  • Bydgoszcz (woj. kujawsko-pomorskie) – muzyka – konkursy i festiwale – od 1989 r.
  • Opera – konkursy i festiwale – Polska – od 1989 r.

3)      haseł tytułowych (gatunek literacki, gałąź sztuk plastycznych, dziedzina wiedzy, rodzaj czasopisma) np.

Quo vadis Henryka Sienkiewicza / oprac. Irena Reniewiecka. – Warszawa : Wydaw.”Pomoc Szkolna“ H. Wajnera, [1928].

  • Sienkiewicz, Henryk (1846-1916). Quo vadis
  • Powieść historyczna polska – historia – 19 w.

4)       haseł osobowych (kategoria osób, dziedzina działalności, nazwa miejscowości Lu regionu, jeśli była tam postacią znaczącą) np.

Gilbert Keith Chesterton / Wacław Borowy. – Kraków : Krakowska Spółka Wydawnicza, 1929.

  • Chesterton, G. K. (1874-1936)
  • Pisarze angielscy – 19-20 w.
  • Biografie

5)      haseł wyrażających konkretne programy komputerowe (grupa oprogramowania) np.

Word 2007 PL / Magdalena Gunia. – Gliwice : Wydawnictwo Helion, cop. 2010.

  • Edytory tekstu
  • Word
  • Podręczniki

Nie robimy tak w przypadku:

1)      spisów, bibliografii wydawnictw danej instytucji (jeśli potrzeba dodajemy tematykę) np.

Publikacje Wydawnictwa UMK [Uniwersytetu Mikołaja Kopernika] : stan w dniu 31 XII 1979 / Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu. – Toruń : UMK, 1980.

  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika (Toruń). Wydawnictwo
  • Katalogi wydawnicze

2)       haseł korporatywnych mających powiązania słownikowe np.

Polska Partia Socjalistyczna (1892-1948)

TS       Partie polityczne – Polska – 19-20 w.

TS       Socjalizm – organizacje – Polska

PPS : szkic dziejów / Jerzy Holzer. – Warszawa : „Wiedza Powszechna”, 1977.

  • Polska Partia Socjalistyczna (1892-1948)
  • Partie polityczne – Polska – 19-20 w.
  • Socjalizm – organizacje – Polska

Powyższe zasady są stosowane w katalogu Biblioteki Narodowej (odstępstwa od nich wynikają z niedokończonych melioracji). Poszczególne biblioteki muszą podjąć decyzję czy będą się do nich stosować, czy też ze względu na specyficzne potrzeby czytelników wprowadzą do nich pewne korekty.

  • Facebook
  • Wykop
  • Delicious
  • Twitter
  • Gwar
  • Email

2 komentarzy

  1. Andromedi 04-01-2012 10:46

    Czy tematy Powieść kryminalna, Powieść biograficzna itp. mogą być stosowane tylko do publikacji na temat tych gatunków? Czy błędem będzie użycie do powieści o Astrid Lindgren haseł:
    1. Powieść biograficzna szwedzka – 21 w., 2. Lindgren, Astrid (1907-2002) – w literaturze szwedzkiej?

  2. Bartłomiej Włodarczyk 04-01-2012 11:17

    W tej chwili rzeczywiście tematy formalne odnoszące się do rodzajów powieści stosujemy w Bibliotece Narodowej wyłącznie do opracowań.
    Podaną przez Panią książkę opracowalibyśmy następująco:

    Lindgren, Astrid (1907-2002) bez określnika – w literaturze, który stosujemy do opracowań historycznoliterackich na temat danej osoby, zagadnienia
    Powieść szwedzka – 21 w.

    Pani propozycję też można zastosować, chociaż odbiega od metodyki opracowania w Bibliotece Narodowej (musieliby Państwo wszyscy w swojej bibliotece umówić się, że tego typu dokumenty opracowujecie w ten sposób).

    Lindgren, Astrid (1907-2002)
    Powieść biograficzna szwedzka – 21 w.

    Bardziej zbliżony do tego w Bibliotece Narodowej byłby następujący opis:

    Lindgren, Astrid (1907-2002)
    Powieść biograficzna
    Powieść szwedzka – 21 w.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>