Biblioteka Narodowa używa na swojej stronie plików cookies. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie. [zamknij]

Daty są rodzynkami w historii: wyrażanie chronologii w JHP BN

Dodał: Kacper Trzaska,

Surowce | Zostaw komentarz

jsliwinski, Archives, http://www.sxc.hu/photo/959493, (Royalty free SXC.hu)

jsliwinski, Archives, http://www.sxc.hu/photo/959493, (Royalty free SXC.hu)

Określniki chronologiczne lokalizują przedmiot dokumentu w czasie.

W JHP BN określniki chronologiczne mają uogólniający charakter:

dla okresu do 1900 r. stosuje się wyłącznie zapisane cyframi arabskimi stulecia, np.

  • |y 12 w.,
  • |y 15 w.,
  • |y 19 w.

lub przedziały wieków, np.:

  • |y 15-17 w.,
  • |y 16-19 w.

dla okresu po 1900 r. można stosować określniki

  • |y 20 w.
  • |y 21 w.

lub wyrażone wiekami szersze zakresy (w przypadku gdy obszar tematyczny książki obejmuje okresy wcześniejsze i okres po 1900 r.) np.

  • |y 18-20 w.,
  • |y 19-21 w.,

ale przede wszystkim stosuje się określniki odpowiadające węższym okresom, związane zazwyczaj z historią polityczną świata, regionu lub państwa, np.

  • |y 1914-1918 r.,
  • |y 1945-1948 r.,
  • |y 1944-1989 r.,
  • |y od 1989 r.,
  • |y od 1990 r.

Noty stosowania

Wszystkie określniki szczegółowe dla 20 w. i 21 w. są kontrolowane kartoteką wzorcową i w rekordzie wzorcowym mają zapisany zakres stosowania, np.:

  •  |y 1939-1945 r.

określnik chronologiczny |y 1939-1945 r. – do ogólnego stosowania, poza tymi tematami i określnikami geograficznymi, dla których stosuje się określniki chronologiczne im przypisane

  • |y 1944-1956 r.

określnik chronologiczny |y 1944-1956 r. – stosuje się po temacie i określniku – Polska, po nazwach miejscowości, regionów i nazwach ciał zbiorowych z obszaru Polski

  • |y od 1991 r.

określnik chronologiczny |y od 1991 r. – stosuje się po tematach i określnikach: Jugosławia, Rosja, po nazwach krajów b. Jugosławii i b. ZSRR, po nazwach miejscowości, regionów i nazwach ciał zbiorowych z obszaru tych państw

Opracowując dokumenty, których przedmiot chcemy zlokalizować w 20-21 w. należy uważnie dobierać określniki chronologiczne w powiązaniu z tematem geograficznym lub określnikiem geograficznym jaki stosujemy w danym haśle, np..

  • Aparat bezpieczeństwa w latach 1944-1956 : taktyka, strategia, metody. Cz. 2, Lata 1948-1949

650 |a Służba bezpieczeństwa |z Polska |y 1944-1956 r.

651 |a Polska | x polityka wewnętrzna |y 1944-1956 r.

/W charakterystyce przedmiotowej użyto określnika chronologicznego |y 1944-1956 r., który stosuje się po temacie i określniku Polska/

  • Polsko-rosyjskie stosunki ekonomiczne : problemy, bariery, perspektywy : (sympozjum okrągłego stołu) [3-4 marca 1997 r. w Warszawie]

 651 |a Polska |x a Rosja |x gospodarka |y od 1989 r.

651 |a Rosja |x a Polska |x gospodarka |y od 1991 r.

/W charakterystyce przedmiotowej użyto dwóch określników: |y od 1989 r., który jest określnikiem ogólnego stosowania oraz |y od 1991 r. odnoszącym się wyłącznie do Federacji Rosyjskiej po rozpadzie ZSRR/

Dwa w jednym

W opisie przedmiotowym jednej publikacji często występują więc różne określniki geograficzne, związane z realiami politycznymi poszczególnych państw np.:

  • Polsko-czeska współpraca muzealna : dorobek i perspektywy

650 |a Muzealnictwo |z Czechy |y od 1993 r.

650 |a Muzealnictwo |z Polska |y od 1989 r.

651 |a Czechy |x a Polska |x kultura |y od 1993 r.

651 |a Polska |x a Czechy |x kultura |y od 1989 r.

/Określnik |y od 1993 r. jest stosowany po temacie i określniku Czechy dla wyrażenia okresu po rozpadzie Czechosłowacji i powstaniu niezależnych państw czeskiego i słowackiego. Natomiast określnik |y od 1989 r. jest do ogólnego stosowania, poza tymi tematami i określnikami geograficznymi, dla których stosuje się określniki chronologiczne im przypisane/

  • Wspomnienia rosyjskiej arystokratki Dzienniki berlińskie : 1940-1945 otrzymają hasła:

600 14 |a Vasilčikov, Marie |d (1917-1978)

650  4 |a Arystokracja |z Rosja |y 1939-1945 r.

650  4 |a Hitleryzm |x zwalczanie |z Niemcy

650  4 |a Rosjanie za granicą |z Niemcy |y 1933-1945 r.

651  4 |a Berlin (Niemcy) |y 1933-1945 r.

655  4 |a Pamiętniki rosyjskie |y 1939-1945 r.

/Określnik |y 1933-1945 r. jest stosowany po temacie i określniku Niemcy oraz po tematach geograficznych zawierających nazwy regionów i miejscowości zlokalizowanych w Niemczech dla wyrażenia okresu Trzeciej Rzeszy. Natomiast określnik |y 1939-1945 r.  jest do ogólnego stosowania, poza tymi tematami i określnikami geograficznymi, dla których stosuje się określniki chronologiczne im przypisane. Po haśle |a Hitleryzm |x zwalczanie |z Niemcy nie stosuje się określników chronologicznych, ponieważ temat Hitleryzm jest już nacechowany chronologicznie/

Podczas sporządzania charakterystyki przedmiotowej należy pamiętać, że jeśli w haśle przedmiotowym występują dwie nazwy geograficzne (w temacie i w określniku), wówczas określnik chronologiczny odnosi się do tematu, np.:

  • 651  4 |a Polska |x polityka |z Niemcy |y 1944-1956 r. (określnik -1944-1956 r. odnosi się do tematu Polska)
  • 651  4 |a Niemcy |x a Czechosłowacja |y 1918-1945 r.  (określnik -1918-1945 r. odnosi się do tematu Niemcy)

 Forma a chronologia

Po tematach formalnych – z wyjątkiem tematów:

  • 155   |a Listy (i tematów węższych zakresowo, np. List otwarty),
  • 155   |a Mowy (i tematów węższych zakresowo, np. Mowy parlamentarne),
  • 155   |a Pamiętniki,
  • 155   |a Publicystyka (i tematów węższych zakresowo, np. Felieton),
  • 155   |a Literatura podróżnicza,
  • 155   |a Fotografia (i tematów węższych zakresowo, np. Fotografia prasowa),
  • 155   |a Film (i tematów węższych zakresowo, np. Film dokumentalny)

stosuje się wyłącznie określniki chronologiczne wyrażone wiekiem, np.

  • 655  4 |a Powieść polska |y 20 w. (nie: Powieść polska – 1918-1939 r.),
  • 655  4 |a Poezja angielska |y 21 w. (nie: Poezja angielska – od 2001 r.).

Określniki chronologiczne odnoszące się do krótszych okresów mogą być natomiast stosowane wówczas, gdy przedmiotem dokumentu jest forma, rodzaj, gatunek w ujęciu historycznym, np.

  • 655  4 |a Powieść polska |x historia |y 1918-1939 r.
  • Facebook
  • Wykop
  • Delicious
  • Twitter
  • Gwar
  • Email

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>