Biblioteka Narodowa używa na swojej stronie plików cookies. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie. [zamknij]

Rekordy wzorcowe a nowe pola formatu MARC

Dodał: Bartłomiej Włodarczyk,

Technologia produkcji | 4 komentarze

Polycart, Plastic supermarket carts, http://www.flickr.com/photos/42806032@N07/5787003804 (CC BY 2.0)

Polycart, Plastic supermarket carts, http://www.flickr.com/photos/42806032@N07/5787003804 (CC BY 2.0)

Podstawowym formatem stosowanym w bibliotekach jest (i jeszcze długo pozostanie) format MARC. W związku z wprowadzeniem w Bibliotece Kongresu nowych zasad katalogowania został on poszerzony o nowe pola rekordu wzorcowego – 3XX. Zawierają one informacje, które częściowo są zamieszczane w polach 665 i 667. Jest to jednak trudno przetwarzalny ciąg znaków. Podział informacji umożliwi ich automatyczne przetwarzanie. Najlepiej przyjrzeć się zastosowaniu nowych pól na przykładach. Poniżej znajduje się rekord dla hasła osobowego:

100 0_ |a Benedict |b XVI, |c Pope, |d 1927-

370 __ |a Marktl am Inn, Germany

372 __ |a Catholic Church–Doctrines |2 lcsh

373 __ |a Catholic Church. Pontificia Commissio Biblica |2 naf |s 1981 |t 2005 |v Catholic-Hierarchy, viewed Feb. 28, 2013

373 __ |a Catholic Church. Congregatio pro Doctrina Fidei |2 naf |s 1981 |t 2005 |v Catholic-Hierarchy, viewed Feb. 28, 2013

373 __ |a Catholic Church. Commissio Theologica Internationalis |2 naf |s 1981 |t 2005 |v Catholic-Hierarchy, viewed Feb. 28, 2013

373 __ |a Catholic Church. Archdiocese of Munich and Freising (Germany) |2 naf |s 1977 |t 1982 |v Catholic-Hierarchy, viewed Feb. 28, 2013

374 __ |a Pope |s 2005 |t 2013 |v Catholic-Hierarchy, viewed Feb. 28, 2013

374 __ |a Cardinal |s 1977 |t 2005 |v Catholic-Hierarchy, viewed Feb. 28, 2013

374 __ |a Bishop |s 1977 |t 2013 |v Catholic-Hierarchy, viewed Feb. 28, 2013

374 __ |a Theologian |a College teacher

375 __ |a male

377 __ |a ger |a ita |a lat |a fre

Oto krótkie objaśnienie dotyczące poszczególnych pól (wszystkie są powtarzalne tzn. w rekordzie może być kilka pól danego rodzaju) i podpól:

370 – zawiera informacje na temat miejsc, z którymi związana była lub jest dana osoba

|a – miejsce urodzenia (w powyższym przykładzie pojawia się nieoficjalna nazwa miejsca urodzenia papieża – Marktl am Inn)

|c – kraje, z którymi związana jest dana osoba np. miejsce tymczasowego pobytu

|s|t – zakres chronologiczny, w którym osoba była związana z danym miejscem (odpowiednio: data początkowa, data końcowa)

372 – zawiera informacje na temat specjalizacji, obszaru zainteresowań

|a – nazwa specjalizacji, obszaru zainteresowań (teologia dogmatyczna)

|2 – źródło przyjętego terminu (termin z Library of Congress Subject Headings)

373 – zawiera informacje na temat grup, organizacji lub stowarzyszeń, z którym związana jest dana osoba.

|a – nazwa instytucji (np. Papieska Komisja Biblijna)

|2 – źródło terminu (termin z Library of Congress Subject Headings)

|s|t – zakres chronologiczny, w którym osoba była związana z daną instytucją (odpowiednio: data początkowa: 1981, data końcowa: 2005)

|v – źródło informacji oraz data dostępu (np. Catholic-Hierarchy, viewed Feb. 28, 2013)

374 – zawiera informacje na temat zawodu lub stanowisk zajmowanych przez daną osobę

|a – nazwa stanowiska (np. papież, teolog, nauczyciel akademicki)

|s|t – zakres chronologiczny (odpowiednio: data początkowa: 2005, data końcowa: 2013)

|v – źródło informacji oraz data dostępu (np. Catholic-Hierarchy, viewed Feb. 28, 2013)

375 – zawiera informacje na temat płci danej osoby

|a – nazwa płci

377 – zawiera informacje na temat języków, którymi posługuje się dana osoba (publikacje, wywiady)

|a kod języka

Poniżej znajduje się przykład opracowania rekordu wzorcowego dla polskiego pisarza Kazimierza Wierzyńskiego:

100 0_ |a Wierzyński, Kazimierz |d (1894-1969)

370 __ |a Drohobycz, Ukraina |b Londyn, Wielka Brytania |c Polska |c Stany Zjednoczone

372 __ |a Literatura polska |2 jhpbn

373 __ |a Skamandryci |2 jhpbn |s 1919 |t 1939

374 __ |a Pisarze polscy |2 jhpbn

375 __ |a Mężczyzna

377 __ |a pol

W celu odpowiedzi na pytanie, czy należy wprowadzać nowe pola do rekordów wzorcowych, należy najpierw odpowiedzieć na parę pytań wstępnych.

W jakim celu to robimy?

Czy nowe pola przydadzą się czytelnikom i bibliotekarzom?

Czy nasze systemy biblioteczne będą w stanie wykorzystać możliwości związane z wprowadzeniem nowych pól?

Czy mamy wystarczające środki (ludzie, czas itd.), aby je wprowadzić?

Odpowiedzi na wszystkie te pytania są ze sobą nierozerwalnie związane. Głównym celem wprowadzenia nowych pól jest chęć zwiększenia możliwości wyszukiwawczych systemów bibliotecznych. Dzięki nim będzie można stworzyć system faset, a także zadawać bardziej złożone zapytania np. znajdź publikacje na temat psychologii napisane przez kobiety będące teologami. Które z pól należy jednak uwzględnić? Wprowadzenie ich wszystkich może spowodować opóźnienia w tworzeniu i publikacji rekordów wzorcowych. Problemem jest także kwestia wprowadzenia zmian w istniejących już rekordach. Wiąże się to z pytaniem o to czego oczekują czytelnicy, które z nowych pól są najważniejsze. Istotnym problemem są także interfejsy użytkownika systemów bibliotecznych, które nie są przystosowane do wykorzystania możliwości nowych pól.

Przed problemem poszerzenia informacji zawartych w rekordach wzorcowych będziemy stawali coraz częściej. Jest to jedno z pytań, na które będziemy musieli odpowiedzieć. Konieczna jest dyskusja dotycząca wprowadzenia nowych pól. Informacje na ten temat będą zamieszczane na naszym blogu.

Źródła (= polecana literatura):

Opis pól 3XX rekordu wzorcowego na stronie MARC Standards

Przykłady rekordów wzorcowych zawierających pola 3XX przygotowane przez Joint Steering Committee for Development of RDA

  • Facebook
  • Wykop
  • Delicious
  • Twitter
  • Gwar
  • Email

4 komentarzy

  1. Maria Bereśniewicz 21-03-2013 10:54

    375 /a/ wydaje się być kategorią passe, tradycyjniej mówiąc – anachroniczną i niejednoznaczną, a na pewno nieco problematyczną, zważywszy na atrakcyjność genderowego podejścia do płci. ;-))

    Rozumiem, że powtarzalność pól/podpól ma walor zarówno heurystyczny, jak i taki, że neutralizuje problemy związane z jednoznacznym kategoryzowaniem, kwalifikowaniem rodzaju profesji, stanowisk, zajęć, zainteresowań etc. Czy jednak określenia, których źródłem jest ‚jhpnb’, jest wystarczająco uzusowy i pokrywający się -w przybliżeniu- ze społeczną kwalifikacją, percepcją osób z pola 100? Z przykładu: Wierzyński jest uważany za pisarza, prozaika, literata, poetę, eseistę, nie wspominając o dodawanym przymiotniku ’emigracyjny’ etc. Wybór, dokonywany przez bibliotekarza, będzie zapewne arbitralny i zgodny z JHPBN (jak wynika).

    Pisarz…, czy konieczna jest etniczność – ‚polski’ (374 /a/ zawód/stanowisko)? Na marginesie, na pytanie o Marca Chagalla, czy był malarzem rosyjskim, czy francuskim, częstszą odpowiedzią jest – malarz francuski. Zatem 374 /a/ Malarze rosyjscy jest raczej chybioną podpowiedzią heurystyczną. Jest wyrazem kategoryzacji, dokonywanej w zgodzie z danym jiw.

    Czy 374 /a/ musi/powinno zgadzać się z 650 /a/ Kategoria osoby/dziedzina działań?

    372 /a/ – specjalizacja, obszar zainteresowań: w sytuacji kategoryzacji dziedziny działań osoby – 374 (Pisarze polscy), może ową specjalizacją byłaby nie Literatura polska, ale Liryka? Eseistyka? Krytyka literacka? Ew. jeżeli 374 /a/ Malarze polscy, to 372 /a/ nie Malarstwo polskie, tylko np. Koloryzm?

    Wypełnianie 3xx w zgodzie z danym jiw (tu JHPBN), do końca petryfikuje dostęp do informacji, czyniąc dany język iw jedynym kanałem komunikacji/informacji; utwierdza językowe reguły kwalifikowania rzeczy i osób.

  2. anna 21-03-2013 11:41

    Dziś już bibliotekarze chyba w pełni doceniają rolę kartotek wzorcowych (wszystkich). O ich przydatności chyba już nikogo nie musimy przekonywać. Wręcz nie wyobrażamy sobie bez nich życia. Jaka to ulga kiedy znajdujemy w nich to czego aktualnie poszukujemy, a jaka udręka kiedy trzeba tworzyć hasło samodzielnie (czas, odpowiedzialność, niepewność itp.). Bardzo denerwuje nas, kiedy po długich dociekaniach stwierdzamy, że jakiejś osobie przypisano dorobek innej noszącej to samo imię i nazwisko. Dla bibliotekarzy informacji w rekordach wzorcowych chyba nigdy dość. Co z tego mogą/ powinni widzieć czytelnicy to już inna sprawa. Czas jaki należy przeznaczyć na stworzenie hasła (nawet stosunkowo prostego, ale poprawnego) jest spory. Dotarcie do informacji, ich selekcja, ocena wiarygodności źródeł informacji (szczególnie jeśli chodzi o osoby mniej znane) to ciężka i odpowiedzialna praca. Więc jednym słowem potwierdzam tylko wątpliwości jakimi Fabryka Języka dzieli się z nami.
    Oczywiście życzyłabym sobie super kartotek, które zwierają wszystko i rozwiewają wszystkie wątpliwości 😉

    Pozdrawiam

  3. praktyk 21-03-2013 14:56

    Sprawa płci czyli pole 375. Jest to pole powtarzalne i do tego ma pdpola \s data rozpoczęcia i podpole \t data zakończenia. Jak to wyglada w praktyce proszę obejrzeć Library Congress Authority rekord dla Wachowski, Lana.

  4. Maria Bereśniewicz 21-03-2013 15:40

    Passus związany z polem 375 był rodzajem żartobliwego zagajenia. Drugie zdanie (o powtarzalności pól/podpól) raczej wyjaśnia wątpliwości. Skądinąd, intrygujące jest chronologiczno-biograficzne cezurowanie.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>