Biblioteka Narodowa używa na swojej stronie plików cookies. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie. [zamknij]

Hasła geograficzne – nasze propozycje

Dodał: Bartłomiej Włodarczyk,

Surowce | 20 komentarzy

Adam Kukiel, Mapa departementu szkół J. Wielmożnego Imć. Pana Potockiego Pisarza W.W.X. Litt.

Adam Kukiel, Mapa departementu szkół J. Wielmożnego Imć. Pana Potockiego Pisarza W.W.X. Litt., http://www.polona.pl

Na najbliższym spotkaniu Zespołu ds. Rozwoju JHP BN jednym z poruszanych tematów będzie kwestia zmian formy haseł geograficznych. Nasze propozycje wynikają z kilku powodów:

  • Hasła geograficzne z obszaru Polski są długie (z powodu dopowiedzeń lokalizujących) – nie wszystkie programy biblioteczne radzą sobie z ich wyświetlaniem. Poza tym tak rozbudowane hasła zawierają informacje często zbędne dla czytelników i bibliotekarzy.
  • Jednocześnie w kartotece brakuje haseł dla opisu starszych jednostek administracyjnych – województwa z okresu międzywojennego, gubernie.

Zanim przyjrzymy się proponowanym zmianom zobaczmy, w jaki sposób są obecnie zbudowane hasła geograficzne.  Dla miejscowości obcych najczęściej stosujemy dopowiedzenie w postaci kraju, w granicach którego leży dane miasto, wieś lub region. Dzieje się tak w przypadku (i jest to przypadek najczęstszy), gdy w danym kraju występuje jedna miejscowość o danej nazwie.

Paryż (Francja)
Wilno (Litwa)

W przypadku występowania w obrębie jednego państwa dwóch lub więcej miejscowości o danej nazwie musimy dodać dopowiedzenie, które sprecyzuje do której z nich odnosi się hasło.

Santa Clara (Stany Zjednoczone, Kalifornia)
Santa Clara (Stany Zjednoczone, Utah)

Miejscowości obcych mamy jednak w naszych bazach stosunkowo mało. Zdecydowana większość to miejscowości polskie. W ich przypadku stosujemy nieco inne zasady. Jeśli w Polsce istnieje wyłącznie jedna miejscowość o danej nazwie, jako dopowiedzenie stosujemy nazwę województwa.

Przemyśl (woj. podkarpackie)
Łódź (woj. łódzkie)

Użyta w dopowiedzeniu nazwa województwa jest zgodna z jego oficjalną nazwą.

W przypadku, gdy w danym województwie występuje kilka miejscowości o danej nazwie obok nazwy województwa podajemy nazwę powiatu. Przy czym nazwa ta, w odróżnieniu od nazwy województwa nie jest nazwą urzędową, lecz wyrażamy ją poprzez nazwę miejscowości będącej siedzibą władz powiatowych.

Dąbrowa (woj. łódzkie, pow. Łowicz)
Dąbrowa (woj. łódzkie, pow. Wieluń)

Jeśli dwie lub więcej miejscowości o tej samej nazwie występuje w jednym powiecie, wówczas jako dopowiedzenie stosujemy nazwę województwa i gminy. Nazwa gminy podobnie jak powiatu jest wyrażana przez miejscowość będącą siedzibą gminy.

Łazy (woj. śląskie, gm. Jasienica)
Łazy (woj. śląskie, gm. Porąbka) – obie miejscowości w powiecie bielskim.

Kiedy patrzymy na indeks w katalogu BN wygląda on następująco:

Hasła geograficzne w katalogu Biblioteki Narodowej

Jak widzimy hasła są długie z powodu rozbudowanych dopowiedzeń. Nasza propozycja na ich skrócenie jest następująca:

  • W przypadku, kiedy w Polsce występuje tylko jedna miejscowość o danej nazwie nie będziemy stosować żadnych dopowiedzeń (takie rozwiązanie funkcjonuje już w przypadku Warszawy). Dopowiedzenie w takim przypadku jest zbędne, ponieważ nazwa miejscowości jest unikatowa i zarówno czytelnik, jak i bibliotekarz nie może jej pomylić z żadną inną.

Zamiast hasła Kraków (woj. małopolskie) mielibyśmy Kraków, a zamiast Łódź (woj. łódzkie) – Łódź.

  • Jeśli w danym województwie istniałyby dwie lub więcej miejscowości o jednobrzmiącej nazwie, wówczas zostawilibyśmy dopowiedzenie w postaci powiatu. Przyjęlibyśmy przy tym nazwy przymiotnikowe powiatów. Zamiast dopowiedzenie pow. Wieluń mielibyśmy pow. wieluński, a zamiast pow. Zakopane – pow. tatrzański.
  • Analogicznie postąpilibyśmy w przypadku kilku miejscowości w jednym powiecie pozostawiając wyłącznie dopowiedzenie w postaci gminy. Hasło Łazy (woj. śląskie, gm. Jasienica) po zmianach wyglądałoby następująco: Łazy (gm. Jasienica).

Dopowiedzenie: okręg stosowane dla prac na temat terenów wokół miejscowości byłoby stosowane, jak dotychczas.

Zamiast: Góra (woj. mazowieckie, pow. Płock ; okręg) byłoby Góra (pow. płocki  ; okręg).

Kolejna propozycja wiąże się z wprowadzaniem starszych jednostek administracyjnych, takich jak województwa z okresu międzywojennego, czy dziewiętnastowieczne gubernie. W przypadku, kiedy mamy do opisania dokument dotyczący np. guberni radomskiej możemy w tej chwili zastosować jedynie nazwę geograficzną z dopowiedzeniem „okręg” np. Radom (woj. mazowieckie ; okręg). Jednak, jak widzimy na poniższej mapie gubernia radomska obejmowała znacznie większy obszar. W celu dokładnego opisu dokumentu musielibyśmy dodać szereg innych haseł m.in. Kielce (woj. świętokrzyskie ; okręg) oraz Olkusz (woj. małopolskie ; okręg).

Gubernia radomska 1844-1866

Gubernia radomska 1844-mapa.jpg, http://commons.wikimedia.org

Propozycja wprowadzenia tych jednostek  rozwiązałaby problem nieadekwatnego do treści opisu  tego typu dokumentów. Oczywiście zdajemy sobie sprawę, że propozycja ta pociąga za sobą chęć wprowadzenia bardzo wielu jednostek np. województw wprowadzonych reformą 1975 roku. Można np. przyjąć, że wprowadzamy tylko te jednostki administracyjne, których granice są tak rozległe, że swym obszarem obejmują kilka (problem ile?) miast i ich opisanie za pomocą hasła z dopowiedzeniem okręg wymaga użycia wielu haseł.

Są to na razie tylko propozycje. Jesteśmy ciekawi Państwa opinii na ich temat. Czy ułatwią one opracowanie i wyszukiwanie w naszych katalogach?

 

  • Facebook
  • Wykop
  • Delicious
  • Twitter
  • Gwar
  • Email

20 komentarzy

  1. Jerzy Witczak 14-06-2011 12:14

    Myśl jak najbardziej słuszna (rewolucyjnie). Ale pomyślcie, Drodzy, o wszystkich bibliotekach MAK-owych, w których teraz trzeba by było robić meliorację (khw przecież nie funkcjonuje w hasłach przedm.). Horrendum! A zatem jestem zdecydowanie przeciw!

  2. Bartłomiej Włodarczyk 14-06-2011 13:31

    W Polsce jest używanych wiele programów bibliotecznych. Melioracje są rzeczywiście ciężką sprawą, ale administrator systemu powinien pokazać możliwości systemu i pomóc w ich przeprowadzeniu.

  3. L. Marcinkiewicz 14-06-2011 13:54

    Bardzo logiczna i potrzebna zmiana

  4. agq 15-06-2011 10:34

    Jestem za prezentowanymi propozycjami, chociaż pracujemy w MAK-u.
    Drobny szczegół :
    Zamiast: Góra (woj. mazowieckie, pow. Płock ; okręg) byłoby Góra (pow. Płock ; okręg). dlaczego w dopowiedzeniu pow. Płock a nie jw pow. płocki

  5. Bartłomiej Włodarczyk 15-06-2011 11:03

    To oczywiście mój błąd. Już go poprawiam. Zgodnie z naszą propozycją powinno być rzeczywiście: Góra (pow. płocki ; okręg).

  6. bb 16-06-2011 08:39

    Mam propozycję:
    – zlikwidować dopowiedzenie dla nazwy miasta wojewódzkiego: Olsztyn (woj. warmińsko-mazurskie)
    – pozostawić dopowiedzenie dla nazwy wsi w woj. śląskim pow. częstochowskim
    Oczywiście potrzebne będą odpowiednie odsyłacze w KHW

  7. Bartłomiej Włodarczyk 16-06-2011 09:25

    Propozycja jest sensowna i myślę, że warto ją rozważyć. Większość książek i innych dokumentów dotyczy rzeczywiście większych miast.

  8. terka 19-06-2011 21:22

    Zdecydowanie jestem za usunięciem dopowiedzeń geograficznych. Hasło będzie zdecydowanie krótsze, bardziej czytelne. Oczywiście trzeba zrobić w KHW powiązania, no i przybyło nam jeszcze więcej pracy.

  9. Bartłomiej Włodarczyk 20-06-2011 09:39

    Jeśli zdecydujemy się na likwidację dopowiedzeń to postaramy się to zrobić w jak najmniej „inwazyjny” sposób. Jednak na pewno (w momencie kiedy decyzja taka zapadnie) będzie sporo pracy. Musimy to jeszcze dokładnie rozważyć.

  10. Anka 07-07-2011 15:08

    Hm… zmiana słuszna, ale ja myślę, że są bardziej palące problemy.
    Ujednoliciłabym hasła dotyczące rezerwatów. Nie każdy czytelnik i bibliotekarz wie, który rezerwat mieści się w obrębie miejscowości, który poza nią. Zresztą czytelnik nie musi znać zasad JHBN
    Sztuczne są także nazwy zbiorników wodnych. Jest masa programów gdzie system odsyłaczy na przeglądarkach dla czytelników nie działa i uwierzcie znalezienie Zalewu Sulejowskiego jest niemożliwe:):):)

    I propozycja naprawdę pilna hasła dotyczące historii, kto zna wszystkie daty wojen i bitew? Przy braku odsyłaczy odnalezienie haseł dotyczących wojen, bitew, powstań to… mordęga.

  11. Bartłomiej Włodarczyk 08-07-2011 07:42

    Jeśli chodzi o rezerwaty to też planujemy wprowadzenie pewnych zmian, które ułatwiłyby zarówno opracowanie książek, jak i ich wyszukiwanie
    (na wczorajszym spotkaniu Zespołu ds. Rozwoju JHP BN pojawił się ten temat). Postaram się wkrótce przedstawić nasze propozycje. Czy ma Pani jakieś pomysły, jak moglibyśmy ulepszyć te hasła?
    Rzeczywiście brak odsyłaczy to bardzo poważny problem. Częściowym rozwiązaniem byłoby przejście na szyk naturalny w haśle głównym np. Zalew Sulejowski. Musimy zastanowić się, jakie byłyby „+”, a jakie „-” tego rozwiązania. Jednak nawet wprowadzenie tego rozwiązania nie rozwiąże całkowicie problemu braku odsyłaczy.
    Miejmy nadzieję, że producenci programów, które ich nie obsługują, dodadzą wkrótce tę funkcjonalność. Problemy z hasłami dotyczącymi historii też wynikają z braku odsyłaczy i rozwiązanie mogłoby być podobne do tego dotyczącego zbiorników wodnych. Na razie nie planowaliśmy wprowadzenia takich zmian. Na pewno się nad tym zastanowimy.

  12. Joanna 07-09-2011 13:15

    W związku z tym, że hasła dla nowo zapropowanego tematu „Parki narodowe” będą miały powiązania hierarchiczne, w jednym opisie nie moga pojawić się tematy: Parki narodowe-Polska i np. Biebrzański Park Narodowy. Czy nie warto byłoby wobec tego ujednolicić haseł powstałych z nazw własnych parków? Chodzi mi konkretnie o temat Białowieska, Puszcza. Przy jego zastosowaniu musi się chyba pojawić temat: Parki narodowe-Polska. Czy nie lepiej wobec tego byłoby wprowadzić hasło: Białowieski Park Narodowy?

  13. Bartłomiej Włodarczyk 07-09-2011 15:09

    Rzeczywiście jest to problem. Dotychczas forma „Białowieski Park Narodowy” była formą odrzuconą do Białowieska, Puszcza – Polska, ponieważ chcieliśmy zgromadzić pod jednym hasłem wszystkie dokumenty dotyczące polskiej części Puszczy Białowieskiej. Teraz poważnie zastanowimy się nad wprowadzeniem osobnego hasła: Białowieski Park Narodowy.

  14. Anka 13-10-2011 15:34

    Ciężko było odszukać ten wątek…
    Moim zdaniem najprościej by było podawać nazwę rezerwatu plus dopowiedzenie miejscowości z którą jest najbardziej kojarzony niezależnie czy leży w jej obrębie, ale to tylko propozycja.
    Nazwy zbiorników wodnych proponowałabym w naturalnym szyku, ale… każdy język rządzi się swoimi prawami.
    Mam jeszcze jeden problem. Stosowania określnika „gospodarka komunalna” w haśle geograficznym dotyczące schroniska dla bezdomnych zwierząt jest bardzo odhumanizowane. Wrzucenie żywych istot do wysypisk śmieci itd. hm…. nie bardzo mi się podoba. No ale to bardziej problem bibliografii regionalnej:)

  15. Maja 27-04-2012 09:11

    Witam. Mam wątpliwości, jeśli chodzi o nazwy francuskich miejscowości i rodzajniki. Miejscowości zaczynające się od La w kartotece JHP BN też są w takiej formie, np. La Ciotat (Francja), La Roche-Guyon (Francja). Ale nie zawsze, bo La Garde-Freinet już jest jako Garde-Freinet (Francja). Jaka powinna być więc forma hasła dla miejscowości La Roche-sur-Yon ?

  16. Bartłomiej Włodarczyk 27-04-2012 12:57

    Nazwa powinna zawierać człon „La”. Formę bez „La” na początku umieszczamy w polu 451. Podany przez Panią przykład (Garde-Freinet) zaraz poprawię.

  17. app 04-05-2012 14:18

    Zastanawiam się dlaczego nie ma hasła Łemkowszczyzna. Chodzi tutaj o OBSZAR zamieszkiwany przez Łemków. Nie wszystko da się stematować używając tylko tematu Łemkowie plus określniki. Czasem publikacje dotyczą stricte obszaru jako ziemi łemkowskiej i hasło geograficzne Łemkowszczyzna bardzo byłoby uzasadnione i potrzebne. Zwłaszcza, że Łemkowszczyzny jako obszaru nie da się zawęzić do jednego konkretnego województwa, czy gminy. W Polsce są to dwa województwa plus Słowacja i Ukraina. Tutaj mapa obszaru: http://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Karta_Lemkivshchiny.jpg. Może warto by przemyśleć powołanie takiego hasła do słownika?
    Pozdrawiam 🙂

  18. Bartłomiej Włodarczyk 09-05-2012 08:28

    Zastanawiamy się czy wprowadzić takie hasło. Jest to nazwa potoczna obszaru zamieszkiwanego przez Łemków. Musimy nieco dokładniej przejrzeć literaturę i wówczas podejmiemy decyzję. Pozdrawiam 🙂

  19. Oświęcimianki 14-06-2012 14:11

    Pracujemy nad bibliografią regionalną naszego powiatu. Po przeanalizowaniu bazy JHP BN pod kątem miejscowości występujących w słowniku BN natrafiłyśmy na pewne nieścisłości. Dotyczą one następujących miejscowości:
    1. Grojec
    2. Harmęże
    3. Piotrowice
    Prosimy o wyjaśnienie dlaczego przy tych miejscowościach zastosowane jest wyrażenie „okręg”, skoro podane miejscowości nie są gminami. Naszym zdaniem tematyka dotycząca wyłącznie konkretnej miejscowości, np. Grojca – nie powinna zawierać słowa „okręg”.

  20. Bartłomiej Włodarczyk 15-06-2012 14:22

    Dopowiedzenie „okręg” jest stosowane nie tylko dla miejscowości, które są siedzibami gmin. Hasła z takim dopowiedzeniem stosujemy do opisu wszystkich dokumentów mówiących o terenach leżących wokół danej miejscowości.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>