Biblioteka Narodowa używa na swojej stronie plików cookies. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie. [zamknij]

Czy wartości są abstrakcyjne? Badanie informacji w szerszym kontekście

Dodał: Kacper Trzaska,

Technologia produkcji | 1 komentarz

 

Wee Sen Goh (weesen), Information edge

Wee Sen Goh (weesen), Information edge, http://www.flickr.com/photos/weesen/3465126557/ (CC BY-NC 2.0)

Gospodarka informacyjna

Sektor informacyjny gospodarki definiowany jest jako każda działalność gospodarcza służąca gromadzeniu, przechowywaniu, ochronie, przekazywaniu, przesyłaniu i produkcji informacji. Zatem do sektora informacyjnego zalicza się wszystkich pracujących przy tworzeniu informacji, jej przekazywaniu i użytkowaniu. Obejmuje on z jednej strony wytwarzanie produktów informacyjnych (produkcja komputerów, maszyn drukarskich, precyzyjnych urządzeń elektrotechnicznych), z drugiej strony realizowanie usług informacyjnych (usługi konsultacyjne, telekomunikacyjne, przetwarzanie informacji). Początek zainteresowań wydzielaniem sektora informacyjnego w gospodarce datuje się na początek lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Za pioniera w tej dziedzinie uznaje się Fritza Machlupa, którego praca The Production and Distribution of Knowledge in the United States opublikowana w 1962 r., dała początek kolejnym analizom badania wpływu informacji i wiedzy na rozwój gospodarczy. Machlup podzielił gospodarkę wiedzy na pięć sektorów, według roli jaką pełni informacja w konkretnym procesie wytwórczym. Szeroko zakrojone badania empiryczne pozwoliły określić stopień wpływu działalności informacyjnej na wytwarzanie Produktu Krajowego Brutto. W roku 1958 procentowy udział działalności informacyjnej w gospodarce USA wynosił ok. 29% PKB, zważając na fakt, że jest to okres formowania się gospodarki opartej na wiedzy i doceniania wzrastającej roli informacji, można stwierdzić że jest to wynik imponujący. Był to pierwszy sygnał, pokazujący potencjał drzemiący w informacji i możliwościach jej wykorzystania. Na podstawie swoich badań Fritz Machlup wydzielił z gospodarki pięć sektorów zajmujących się wytwarzaniem, przetwarzaniem i udostępnianiem wiedzy. Były to:

  • Szkolnictwo i edukacja (instytucje związane z nauczaniem na różnych stopniach, edukacja w domu, kościele, działalność edukacyjna bibliotek publicznych);
  • Badania naukowe i rozwój (programy badawcze rządowe i poszczególnych przedsiębiorstw, ogólnokrajowe plany rozwoju gospodarczego, finansowanie jednostek badawczo-rozwojowych);
  • Media komunikacyjne (oddziaływanie środków masowego przekazu, działalność teatrów, instytucje związane z produkowaniem i dystrybucją prasy i książek, poczta, telefon, organizacja konferencji naukowych);
  • Produkcja maszyn informacyjnych (instytucje związane z produkcją i dystrybucją komputerów, telewizorów, instrumentów muzycznych, radia, maszyn biurowych);
  • Usługi informacyjne (finansowe usługi informacyjne oferowane w bankach, profesjonalne usługi informacyjne-prawnicze, lekarskie, rachunkowe, biblioteczne, usługi administracji publicznej).

Wykaz działów gospodarki informacyjnej można byłoby powiększyć o nowoczesne systemy informacyjne, techniki komputerowe, najnowsze metody komunikowania się, specjalistyczne usługi informacyjne. Niedługo po opublikowaniu prac F. Machlupa rozpoczęto ich kontynuację, badaniami zajmowali się m.in.: E.F. Denison (1962), D. Bell (1973) oraz zespół E.L. Taylora (1986), który ocenił udział gospodarki informacyjnej w produkcji PKB USA na 36,5%. Dynamiczny wzrost o 7 pkt. procentowych wskazywał na szybki rozwój tej części gospodarki, dając asumpt do kolejnych badań i wdrażania nowych rozwiązań w zakresie dystrybucji informacji i wiedzy.

Wartość informacji

Wiedza, informacja i aktywa niemierzalne to główne komponenty wpływające na przewagę konkurencyjną przedsiębiorstwa w gospodarce informacyjnej. Zawierają się one w:

  • kapitale ludzkim (wiedza, talenty i umiejętności pracowników, wykorzystywane w działalności organizacji);
  • organizacyjnym (partycypacja pracownicza, umiejętność dzielenia się wiedzą, kultura organizacyjna, utożsamianie się z celami i misja firmy);
  • informacyjnym (infrastruktura technologiczna, posiadane bazy danych, dostęp do rożnych źródeł informacji, systemy informatyczne).

Badając wpływ informacji na działania organizacji, rozpatruje się ją przez pryzmat tych trzech komponentów. Z definicji jest praktycznie niemierzalna, dlatego też trudno o zobrazowanie jej danymi ilościowymi. Chociaż istnieją pośrednie metody szacowania jej wartości. Dynamiczny rozwój technik informatycznych spowodował dostrzeżenie znaczenia wartości informacji. Stała się jednym z czynników wytwórczych, który należy wykorzystać jak najbardziej optymalnie, także pod względem ekonomicznym.

Informacja jest niematerialnym aktywem, który trudno zmierzyć. Jednocześnie jako element niemierzalny jest trudna do skopiowania przez konkurencję, dlatego też coraz częściej staje się siłą przewagi konkurencyjnej.

Warto pamiętać, ze informacja jest ściśle powiązana z jej użytkownikami. Wraz z kapitałem ludzkim, bądź organizacyjnym danej instytucji, dopiero nabiera wartości i może być odpowiednio spożytkowana. Specyficzne cechy informacji ekonomiczne, fenomenologiczne i użytkowe determinują metody pomiaru jej wartości i znaczenia we współczesnym przedsiębiorstwie. Do najbardziej charakterystycznych własności informacji zalicza się: zbiór informacji jest niewyczerpalny; jest dobrem nieprzywłaszczanym, kopia ma tę samą wartość; nie jest w pełni podzielna, jej część może nie stanowić informacji; jej użycie nie powoduje zniszczenia, a przy powielaniu nie jest zużywana; użyteczna dla jednych, może okazać się bezwartościową dla innych podmiotów; może być przechowywana w stosunkowo długim okresie czasu, co nie wpływa na jej jakość. Informacja została uznana za specyficzne dobro, porównywane do dóbr publicznych, ale rządzące się własnymi prawami. Podkreśla się, że miarą jej wartości, czy przydatności jest miara w jakim stopniu ulepsza lub ułatwia osiągnięcie pożądanego celu. Ze względu na fakt, iż informacja charakteryzuje się użytkowością pośrednią (zależną od konkretnej sytuacji wykorzystania), nie ma sensu wyznaczać uniwersalnych standardów badania jej wartości. Jednakże można nakreślić kilka istotnych kryteriów jej ewaluacji. Do najważniejszych zalicza się jej:

  • znaczenie,
  • wartość użytkową,
  • pilność,
  • jednoznaczność,
  • aktualność,
  • zrozumiałość,
  • wiarygodność.

Każdą z wymienionych cech informacji należy oceniać według odrębnej, wcześniej ustalonej skali. Zazwyczaj za najbardziej cenne uznawane są informacje aktualne, najbardziej wiarygodne, najpilniejsze i kompleksowe (możliwie najbardziej spójne semantycznie). Mając na uwadze powyższe kryteria wartościowania informacji, należy wypracować odpowiedni system przetwarzania, który umożliwi jej szybkie uporządkowanie i ustalenie priorytetów. Metody badania wartości informacji ściśle zależne są od obszaru jej wykorzystywania. Rodzaj informacji zależny jest od charakteru jej wykorzystywania. Wyróżnia się następujące dziedziny działalności ludzkiej (istotne w rozważaniach o wartościowaniu informacji): kulturalna; naukowo-badawcza; gospodarcza; administracyjno-organizacyjna; społeczna i polityczna. Bardzo często zdarza się, że informacja powiązana jest z kilkoma obszarami działalności ludzkiej, w związku z czym do określenia jej wartości konieczna jest wnikliwa analiza i określenie w którym obszarze będziemy ją rozpatrywać. W literaturze przedmiotu zwraca się uwagę na fakt, że istnieją dwie wartości dóbr: subiektywna i obiektywna. Wartość obiektywna mierzona jest na podstawie użyteczności informacji mierzonej na poziomie społeczeństwa, niezależnej od oceny pojedynczych jego członków. Natomiast wartością subiektywną, jest wartość jaką informacja przedstawia dla danego użytkownika czy osoby.

Trzy metody

Teoria badania wartości wyróżnia trzy zasadnicze oceny informacji: realistyczną, normatywną i subiektywną. Podstawą realistycznej oceny wartości informacji jest oszacowanie jej skutków użycia  Dlatego też metoda ta nie nadaje się do użycia badania treści informacji. Byłaby skuteczna w sytuacji, kiedy istniałaby możliwość oszacowania wartości wszystkich zastosowań informacji przy jednoczesnym ich skategoryzowaniu (tak jak ma to miejsce przy wartościowaniu innych dóbr cywilizacyjnych). Informacja jest dobrem empirycznym, stąd zazwyczaj jej wartość określić można dopiero po użyciu. Brak jest jakichkolwiek wartości uśrednionych informacji, które stanowiłyby podstawę do jej oceny realistycznej. Stąd metoda realistyczna nie sprawdza się w badaniu wagi informacji. Wyznaczanie wzorca norm, do którego można byłoby porównywać informację, a w następstwie określić jej wartość, wymagane jest przy ocenie normatywnej. Mając na uwadze cechy charakterystyczne informacji (przede wszystkim jej różnorodność), jest to zadanie praktycznie niemożliwe do realizacji. Przy każdym systemie normatywnym wszystkie wartości i oceny wynikają z ogólnych przesłanek, należałoby wyznaczyć takie dla informacji. Jednocześnie taki zbiór powinien być możliwe najmniejszy, dokładnie wyselekcjonowany. Informacja może opisywać każde zjawisko i każdą rzecz, w związku z czym każdy zbiór informacji jest niejednorodny tematycznie. Tylko w przypadku bardzo zbliżonych tematycznie informacji można byłoby spróbować stworzyć taki zbiór, według którego ocenia się wartość. Jednakże taka sytuacja kłóciłaby się z postulatem uniwersalności, wymaganym przy każdej ocenie ekonomicznej, stąd ta metoda nie znajduje zastosowania w obszarze informacji. Najbardziej odpowiednim sposobem mierzenia wartości informacji w organizacji wydaje się być subiektywna ocena wartości. Przy takim badaniu za główne kryteria uznaje się użyteczność informacji w odniesieniu do konkretnych sytuacji i osób (użytkowników). Jak wspomniano wcześniej informacja jest dobrem empirycznym, którego doświadczenie czy użycie powoduje wywołanie określonych skutków, które mogą być miarą jej wartości. Użytkownik decyduje czy skonsumowana informacja była wartościowa i czy zawierała istotne dane, może jej nadać dalszy bieg polecając ją innym do użycia. Zarzut wartościowania w odniesieniu tylko do użytkownika (często pojedynczego), bądź sytuacji wydaje się być mało istotnym.

Z orientacją na użytkownika

Informacja jest bezużyteczna bez odbiorcy, stworzona z myślą o nim za główny cel obiera się jej efektywne przetworzenie w kolejne informacje a w efekcie finalnym w wiedzę. Mając na uwadze te względy, subiektywnej ocenie informacji należałoby poświęcić najwięcej czasu, wiedząc że jest to jedyna metoda umożliwiająca jej wartościowanie.

  • Facebook
  • Wykop
  • Delicious
  • Twitter
  • Gwar
  • Email

Jeden komentarz

  1. Anatolka 20-03-2013 15:05

    Wg mnie najważniejsze, żeby informacja była zrozumiała. Co z tego, że ona będzie aktualna czy wiarygodna, jeśli użytkownik jej nie zrozumie.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>